ارتودنسی چیست؟

ارتدنسیزیبایی یکی از نعمت های خدادادی است که لازم است به هر شکلی حفظ و نگهداری شود. دندان ها نیز قسمتی از بدن هستند که علاوه بر سالم بودن، زیبایی آنها اهمیت به سزایی در ظاهر شخص و حتی نحوه گفت و گو و ارتباط برقرار کردن با دیگران دارد. لبخندی که با دندان های ردیف و سفید زده شود، به طور مسلم از دندان هایی نامنظم زیباتر و جذاب تر خواهد بود و مخاطب را بیشتر به خود جذب می کند.

علاوه بر زیبایی، دندان های نامنظم، می تواند باعث خراب شدن زودتر دندان ها (به علت گیر کردن غذا)  و ایجاد مشکلاتی در دستگاه گوارش و سایر دستگاه های بدن شود.

ارتودُنسی (به انگلیسی: Orthodontics) یکی از رشته‌های تخصصی دندان‌پزشکی است. این کلمه مرکب است از دو واژه لاتین «ارتو» به معنای «راست» و «درست»، و «ادوس» یا مشتق آن «دنس» به معنای «دندان». ارتودنسی یکی از مهمترین رشته‌های تخصصی دندانپزشکی است. همچنین اولین تخصص معرفی‌شده در دندانپزشکی می‌باشد. کار ارتودنسی بیشتر تصحیح مال اکلوژن یا جفت‌شدن نامناسب دندان‌هاست. این امر می‌تواند ناشی از موقعیت نادرست دندان‌ها یا دو فک نسبت به هم باشد، یا ممکن است درجاتی از هر دو مشکل در یک فرد موجود باشد. درمان‌های ارتودنسی ممکن است تنها بر تصحیح موقعیت دندان‌ها یا تغییر الگو و جهت رشد دو فک (درمان‌های ارتوپدیک) متمرکز باشد. از جنبهٔ دیگر می‌توان درمان‌های ارتودنسی را به درمان با دستگاه‌های ثابت و متحرک تقسیم کرد. دستگاه‌های ثابت دستگاه‌هایی هستند که در طول درمان نیازی به خارج نمودن آن‌ها از دهان توسط بیمار وجود ندارد و اجزای اصلی تشکیل‌دهندهٔ آن‌ها براکت و سیم می‌باشد. براکت‌ها همان اجزای کوچکی هستند که توسط چسب خاصی به دندان چسبانده می‌شوند. در بین مردم از اصطلاح سیم‌کشی یا سیم‌بستن دندان هم برای اشاره به این عمل استفاده می‌شود. دستگاه‌های متحرک انواعی هستند که بیمار می‌تواند در طول درمان آن‌ها را از دهانش خارج کند، البته گاهی این خارج نمودن ممکن است بنا بر تجویز ارتودنتیست محدود به زمان‌های کوتاهی مانند زمان غذاخوردن یا مسواک‌زدن باشد. این نوع دستگاه‌ها در بین مردم به «پلاک» مشهورند.

متخصص ارتودنسی


ارتودنسی در بسیاری از کشورهای دنیا با تفاوتهایی آموزش داده می‌شود. در ایران یک دندانپزشک پس از ۶ سال تحصیل دندانپزشکی و اخذ مدرک دکترای عمومی دندانپزشکی می‌تواند در آزمون پذیرش دستیار (رزیدنت) تخصصی دندانپزشکی شرکت کند و در صورت قبولی وارد این دوره تخصصی شود. طول دوره رسمی تخصص ارتودنسی در ایران ۳ سال است.

ارتودنسی در واقع یکی از شاخه‌های تخصصی دندانپزشکی است که برای زیباتر شدن صورت و دندان‌ها و بهبود عملکرد آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. کجی دندان‌ها، اوربایت و آندربایت(جلوتر بودن بیش از اندازه دندان‌های بالا یا پایین)، کراس بایت، شلوغی دندان‌ها و اختلال‌های مربوط به فک از مشکلاتی است که توسط متخصصان ارتودنسی درمان می‌شود. با اینکه دندانپزشکان عمومی هم می‌توانند ارتودنسی انجام دهند، اما دانش و تجربه کافی در این زمینه ندارند.

در ایران متخصصین مورد تأیید وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی، کلمه متخصص را در مهر طبابت خود قید می‌کنند که با جستجو در اطلاعات پزشکان در درگاه سازمان نظام پزشکی قابل بررسی است.

انواع دستگاه‌های ارتودنسی


در یک دسته‌بندی کلی ارتودنسی در ۶ نوع انجام می‌شود

  1. ارتودنسی متحرک
  2. ارتودنسی ثابت
  3. ارتودنسی با استفاده از براکت‌های فلزی
  4. ارتودنسی با براکت‌های همرنگ دندان
  5. ارتودنسی برایکت‌های فلزی یا سرامیکی بدون الاستیک
  6. ارتودنسی از پشت دندان یا سیستم لینگوال
  7. ارتودنسی شفاف

البته نوع دیگری از ارتودنسی به نام ارتودنسی سریع نیز وجود دارد که در درمان‌های رایج استفاده نمی‌شود و به همین خاطر در این دسته‌بندی گنجانده نمی‌شود.

مهم‌ترین اجزای ارتودنسی

  • براکت‌ها :

براکت‌ها در واقع عامل ارتباطی بین سیم ارتودنسی و سیستم دندانی بیمار هستند. این وسایل از جنس فلز و یا مواد سرامیکی همرنگ دندان بوده و بر روی تک تک دندان‌هایی که ارتودنتیست می‌خواهد آن‌ها را حرکت دهد. توسط ماده چسبنده ظریفی نصب می‌شوند.

  • بندهای فلزی :

حلقه‌های فلزی که در اکثر مواقع دور دندان آسیای بزرگ قرار می‌گیرد و ارتودنتیست سیم را در داخل کانال ویژه‌ای که روی این حلقه نصب است قرار می‌دهد. این حلقه فلزی توسط یک ماده خاص به دندان چسبیده و محکم می‌شود.

  • سیم ارتودنسی

سیم هایی که در دوران درمان ارتودنسی مورد استفاده قرار می گیرند، در داخل شیار کوچکی درون براکت ها متصل و با حلقه های لاستیکی کوچک یا سیمهای فلزی نازک در جای خود محکم می شوند. البته در ارتودنسی دیمون نیازی به این حلقه های لاستیکی وجود ندارد. سیم های مراحل اولیه فشاری را به دندان ها وارد می کنند تا آنها را به جایگاه صحیح هدایت کنند. سیم هایی که در طول مراحل اولیه درمان به منظور اصلاح به هم ریختگی و چرخش دندان ها استفاده می شوند، نازک و قابل انعطاف و از جنس نیکل تیتانیوم هستند. معمولا در این مرحله از درمان است که شاهد بیشترین و بزرگترین تغییرات هستیم. در بیشتر معاینات در طول درمان، سیم ها عوض می شوند. همچنان که درمان ارتودنسی ادامه می یابد، متوجه می شوید که سیم های استفاده شده ضخیم تر و محکمتر می شوند.

  • قلاب‌های الاستیکی و بندهای لاستیکی

  • لیگاچر

نقش دندان ها و ارتودنسی دندان


مهم ترین نقش دندانها  در جویدن  و خرد کردن مواد غذایی است که  اینکار باعث می شود ترکیب مواد غذایی با بزاق بهتر و سریعتر انجام شود .

از دیگر وظائف دندان ها تلفظ درست کلمات است .دندان ها همچنین نقش بسزایی در زیبایی چهره و زیبایی لبخند دارند . دندان های  سالم و زیبا باعث اعتماد به نفس و سلامت روحی و روانی فرد می گردد.

نکات مهم درباره ارتودنسی که شاید ندانید


ارتودنسی درمانی مختص دوران نوجوانی نیست و بسیاری از بزرگسالان نیز حتی در سنین بالا از این درمان بهره مند می شوند.پس بهتر است ابتدا کمی در مورد دندان ها توضیح دهیم. دندان ها در بسیاری از افراد در زاویه درست و فاصله مناسب از هم رویش نمی کنند. در بعضی افراد دندان ها ممکن است خیلی نزدیک به هم یا روی هم رویش پیدا کنند و بدین ترتیب نامرتب و شلوغ خواهند بود.

نکته بعدی به تفاوت سایز فک و دندان ها برمی گردد، یعنی امکان دارد فک کوچک بوده ولی دندان ها بزرگ باشند که دراین صورت دندان ها شلوغ به نظر می رسند. برعکس این حالت هم باعث می شود، بین دندان ها فاصله ایجاد شود.

درمواردی مانند، افتادن و از دست دادن زود هنگام دندان های شیری یا دائمی، برخی از انواع مشکلات پزشکی، تصادف و عاداتی مثل مکیدن شصت دست و… هم می تواند منجر به بروز این اختلالات شود. در آخر اینکه افراد زیادی که دچار نامرتبی دندان هستند گاهی با ظاهر خود مشکل دارند. ارتودنسی به آنها کمک می کند لبخند زیباتری داشته باشند.